Ehlibeyt Haber Ajansı ABNA- Türkiye ile Suriye arasındaki siyasi ilişkilerin hızla bozulması sınır illerinde ekonomik ve sosyal kayıplara yol açtı. Sınır illerin yanı sıra bölgenin tümünde ekonomik canlılık büyük darbe alırken, sorunun sürmesi beklentileri de olumsuz etkiledi.
Türkiye ile Suriye arasında 2011 yılından itibaren hızla gelişen siyasi gerginlik son olarak hükümetin bu ülkenin "istenmeyen adam" ilân ettiği Ankara Büyükelçiliği personelini tümüyle sınır dışı etmesiyle yeni bir aşamaya girdi. İkili ilişkilerin gittikçe kötüleşmesi siyaset kadar karşılıklı ekonomik çıkarları de olumsuz etkilemeye devam ediyor.
Bu durum Suriye ile gerek doğrudan gerekse Ortadoğu ülkelerine yönelik yoğun ticari ilişkileri bulunan Güneydoğu Anadolu illerinde üretim, ihracat, pazar kaybı, navlunun yükselmesi, istihdam gibi kayıpları gittikçe büyütüyor.
Gelinen noktada bölge illerinde meydana gelen ekonomik, ticari, iş kaybı sorunları yerel iş dünyası çevreleri tarafından daha kuvvetle vurgulanıyor. Özellikle Gaziantep, Kilis, Antakya, Adana, Mersin ve Şanlıurfa'nın Suriye ve hinterlandına yönelik ekonomik ve ticari ilişkileri büyük darbe aldı.
Başta ABD olmak üzere Avrupa Birliği hükümetlerinin bu ülkede meydana gelen rejim karşıtı iç çatışmalara "sıcak müdahale" niyetleri dikkate alındığında, Türkiye-Suriye ilişkileri şimdikinden daha riskli bir sürece girebilecek. Bu olasılık Suriye ile doğrudan veya dolaylı ilişkili olan bölge illerinde iş dünyası temsilcilerinin tedirginliğini artırırken, ekonomik ve ticari kayıpların telâfisi için hükümetin ilgisi bekleniyor.
İş dünyası temsilcileri ne diyor?
Ali Gizer
Adana Ticaret Odası Başkanı
Bölge ekonomisini de olumsuz etkiledi
Bilindiği gibi Suriye ile ilişkiler 2007 yılında Serbest Ticaret Anlaşması'nın imzalanması ile artış eğilimine girerek ülkemiz çıkarları doğrultusunda günümüze kadar katlanarak artan bir seyir izledi. Bu ilişkiler 2011 yılında iki ülke arasındaki vizelerin kaldırılması ile de her yönden arzu edilen bir seviyeye ulaştı. Ancak Ortadoğu'daki hızlı değişimler sınır komşumuz Suriye ile hem ekonomik, hem de dış politika konusunda sıkıntılı bir sürecin başlamasına neden oldu.
Suriye'nin son yıllarda dış ticaretinde önemli kalem oluşturan ürünleri, yaklaşık 800 kilometrelik sınır komşuluğu bulunan Türkiye'den karşılamasıyla, özellikle bu ülkeyle sınır komşuluğu bulunan Adana, Mersin, Hatay, Gaziantep, Kilis ve Mardin kent ekonomilerinde yaşanan ciddi hareketlilik şu sıralarda tamamen durdu.
Taşımacılık sektöründeki problemler nedeniyle Suriye üzerinden Ortadoğu ülkelerine yapılan taşımacılığın durma noktasına gelmesiyle transit geçişler olumsuz etkilendi, Türkiye'nin bu ülke üzerinden Ortadoğu ülkelerine ticareti de bitme noktasına geldi.
Dünyadaki ticaret potansiyelinin yüzde 95'lik bölümünün komşu ülkeler arasında gerçekleştiğinin bilindiği günümüzde siyasetin ekonominin önüne geçtiğini gösteren bu olumsuzluklardan kuşkusuz ülkemiz ticaretinin en zor koşullarda bile gelişmesi için çaba gösteren bizleri üzmekte.
Tarihi ve kültürel bağlarımızın yüzyıllardır devam ettiği Suriye ile olan ticaret hacmimizin sıfır noktasına gelmesi kuşkusuz bölge ekonomisine de olumsuz yansımalarda bulunmakta. Temennimiz bu yöndeki olumsuzlukların kısa sürede ortadan kalkması ve iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin eskiden olduğu gibi canlanması.
Mehmet Özçiloğlu
Kilis Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı
En çok etkilenen il Kilis, esnaf borçlarını ödeyemiyor
Suriye'deki gelişmeler konusunda bizim oda ve Kilis olarak çözüm üretmemiz mümkün değil, bir şey yapamıyoruz. Ama ekonomisinin yüzde 80'i Suriye'ye bağlı bir il olarak en çok biz etkileniyoruz. Yıllardır ekonomimiz Suriye'ye bağlı yaşadı. Sanayimiz çok gelişmiş değil, var olan da yine Suriye'ye bağlı olarak gelişen ve yaşayan bir sanayi. Suriye'den günü birlik gelip gidenler sıcak para getiriyor, alışveriş edip gidiyorlardı. Suriye'de başlayan çatışmaların ardından günü birlik geliş gidişler ve alışveriş tamamen kesildi.
Şu anda il ekonomisi çok zor durumda, bu gelişmelerden en fazla etkilenen yerlerden biriyiz. Temennimiz, Suriye'nin bir an önce sağlıklı bir siyasi yapıya kavuşması, huzurun sağlanması ve ticari ilişkilerimizin eskiden olduğu gibi devam etmesi. Bizim Suriye'de akrabalarımız var, sınır köylerimizde de çok sıcak ilişkiler vardı, bu karışıklığın sona ermesini istiyoruz.
Esnaf şu anda büyük bir kriz içinde; gerek vergi gerekse Bağ-Kur borçlarını ödeyemez duruma geldi, biz bu borçların ertelenmesini istiyoruz. Suriye'deki iç çatışma sınır bölgesindeki tüm illeri etkiledi; Şanlıurfa, Gaziantep, Hatay da aynı sıkıntıları yaşıyor ama en fazla Kilis etkilendi. Esnaf arayış içinde, Kilis'i terk edenler oldu. Bir an önce siyasi istikrarın sağlanmasını ve karışıklığın sona ermesini bekliyoruz.
Canan SAKARYA-Özüm ÖRS/ Dunya
